Spor Psikolojisi

İnsan biyo-psiko sosyal bir varlıktır. Bu sebeple sporcuların performans gelişimleri için taktiksel ve fiziksel hazırlığın yanında psikolojik hazırlığında yapılması tüm sürecin uçtan uca planlanması demektir.

Fiziksel beceriler antreman ile nasıl geliştiriliyorsa psikolojik beceriler/sağlamlık da zihinsel antremanlar başta olmak üzere bir çok farklı uygulama ile geliştirilebilir. Psikolojik beceri antrenmanlarının üç ana amacı vardır: 

  1. Fiziksel ve psikolojik performansı artırma, 
  2. Beceri öğrenimini hızlandırma, 
  3. Performansın önündeki psikolojik engelleri ortadan kaldırma. 

Günümüzde sportif performansın tanımı ve etkilendiği alanlar değişim göstermeye başlamıştır. Bugüne dek sadece fiziksel, teknik ve taktiksel unsurların sportif performansı etkilediğine inanılırken artık biliyoruz ki; bilişsel ve duygusal verilerde oldukça önem taşıyor.  Bu nedenle, spor psikoloğunun amacı, spor ortamında bireyin davranışlarını gözlemleyip geri bildirimler vererek gelişimine destek olmaktır. 

Yapılan literatür incelenmesi sonucu, elit sporcularda olması gereken 11 özellik; 

  • kişilik özellikleri, 
  • kontrol edilebilir iç odak, 
  • kendine güven, 
  • içsel motivasyon, 
  • hedef yönelimi, 
  • konsantrasyon, 
  • uyarılmışlık kontrolü, 
  • zorluklarla başa çıkabilme, 
  • hedef belirleme, 
  • imgeleme,
  • zihinsel dayanıklılıktır.

Spor Psikolojisinin önemini vurgulayan bir çok çalışmadan biriside İngiltere’de yapılmış olan bir çalışmadır. Futbol alanında yapılan bu araştırmada, başarı ve başarısızlığın %30 psikolojik faktörlere bağlı olduğu ifade edilmektedir. Bu oran farklı sosyo-kültürel yapılar için farklılık gösterebilecek olsa da etkisi gözardı edilemeyecek düzeydedir. Yapılan araştırmalar, psikolojik beceri antrenmanlarının %85 oranında sporcuların performanslarını olumlu etkilediğini vurgulamaktadır.

Spor psikoloğu, öncelikle performans seviyesini ve gelinmek istenen noktayı baz alarak sporcu ve antrenörlerle çok yönlü bir çalışma programı uygulama ve problemi tespit etme çalışmalarıyla başlar.  Sadece sporcularla değil aynı zamanda antrenörlerle de görüşmeler yaparak takım performansının artışına yönelik teknikler üzerinde çalışılır. 

Bu teknikler;

  • İç Motivasyon,
  • Odaklanma/Konsantrasyon,
  • Hedef Belirleme,
  • Pozitif Düşünce Becerisi Kazanımı,
  • Stres ve Çatışma Yönetimi, 
  • Özküp Çalışması (Özgüven, Özyeterlilik, Özşefkat), 
  • Zihinsel Canlandırma,
  • Rutinler ve Performans, 
  • İletişim Becerisi, 
  • Misyon Oluşturma,
  • Hayaller vs Hedefler
  • Takım Ruhu yaratılmasıdır.

 
Spor psikoloğunun en önemli görevi; sporcuların performansını maksimum seviyeye çıkarmasında yardımcı olmaktır. Sadece sporculara değil, aynı zamanda teknik kadro ve sporcu ailelerine de danışmanlık verilir. Çünkü, başarılı takımların ve başarılı bireylerin ortak noktaları bütüncül bir yaklaşımla hayatlarını planlamaktan geçer. Bu nedenle; sadece problem çözmediğimiz gibi aynı zamanda problemin nasıl çözüleceğini sporculara öğretmeyi, psikolojik sağlamlık ile tanıştırmayı hedefleriz. 

Spor Psikoloğu ile çalışan sporcuların beklenen kazanımları;

  • Konsantrasyon becerisini geliştirme,
  • Stresle başa çıkabilme yeteneklerinin kazandırılması,
  • Psikolojik sağlamlık // özellikle sakatlık sonrası geri dönüşlerin hızlandırılmasında önem taşır. 
  • Öfke ve çatışma yönetimi,
  • İç Motivasyon ile tanışma ve kullanabilme becerisinin geliştirilmesi,
  • Pozitif düşünme alışkanlığı kazanımı,
  • Sporcu, teknik direktör ve antrenörlerin yeni beceriler ve stratejiler öğrenmesinde koçluk,
  • Hedef belirlemede stratejik bakış ve planlama becerisinin edinilmesi,
  • Kişilerarası İlişkiler becerilerini arttırma,

Antrenörlere Yararları

Gerçek başarıya her bir sporcuyu ayrı ayrı anlayarak ve ihtiyaçlarına göre egzersiz programları oluşturarak takip ederek ulaşılır. Antrenörlerin en çok zorlandıkları noktalardan biriyse, çalıştıkları sporcuların fiziksel ve teknik özellikleri yeterli olmasına rağmen performans olarak düşük seviyede kalmalarıdır. Birçok farklı sebep görünüyor olsa da çoğu zaman performansı düşüren faktörler psikolojiktir. Sporculara bu psikolojik yetenekleri kazandırmak ise ayrı bir mesai ve ayrı bir uzmanlık gerektirmektedir.  Antrenörler, koçluk becerilerini arttırarak bu çerçevede destek sağlayabilirler. 

Sporculara Yararları

Günümüzde spora başlama yaşı birçok spor dalında çok küçük yaşlara inmiştir. Özellikle alt yapılardan başlayan çocuklarda küçük yaşlarda büyük sorumluluk ve baskı başlamakta bu da çocuğun aşırı stres yüklenmesine sebep olmaktadır. Özellikle kimlik oluşma süreci dediğimiz ergenlik döneminde profesyonel sporculuk yolunda ilerleyen çocuklarımız spor psikologu desteği ile kişilik gelişimlerinin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Spor Psikoloğuna İhtiyacınız Var mı?

Çoğu zaman sporcular düşen performansının sebeplerini fiziksel ya da tatiksel alanlarda ararlarken asıl sebebin daha derinlerde psikolojik bir sebep olduğunu beklemezler. Eğer aşağıdaki koşullardan bir ya da bir kaçı şu an sizde varsa spor psikoloğu desteği almanız sizi daha fazla vakit kaybetmeden en yüksek performansınıza ulaştıracaktır. 

  • Karşılaşmalardan/yarışmadan/maçtan önce veya o sırada, sonucu fazlasıyla düşünüp kazanamamak adına şüphe içinde oluyorsanız,
  • Antrenmanlarda çok daha iyi performans sergilerken karşılaşma anında performansınız düşüyorsa,
  • Ciddi veya basit performansınızı etkileyen herhangi bir sakatlanma geçirdiyseniz,
  • Odaklanma sorunu yaşıyor, konsantrasyonunuzu uzun süre koruyamıyorsanız
  • Takım arkadaşlarınızla ya da antrenörlerinizle sık sık iletişim problemleri yaşıyorsanız,
  • Hem öfkenizi yönetmekte sorun yaşıyor hem de kendinizi sık sık çatışma içinde buluyorsanız

hayatınızı daha fazla zorlaştırmanıza gerek yok, destek alınız. 

Sporcularımızda en sık rastladığımız sorunlar;

  • Performans kaygısı, 
  • Arkadaşları ile kendini kıyaslama, 
  • Öfkesini kontrol edememe 
  • İletişim kazaları gibi başlıklarda toparlanabilir. 

Sporcu Aileleri

Her aile sistemi kendine özel dinamikler taşır. Tıpkı her bireyin farklı kişilik özellikleri olması gibi. Ebeveyn olmak ise çocuğun hiçbir döneminde çok kolay bir sorumluluk değildir. Bunun üzerine, hem ergenlik süreçleri hem profesyonel sporculuk yolunda atılan adımlar ebeveynleri dönem dönem biraz daha zorlayabilir. Tüm ebeveynler çocuklarının iyiliğini düşünmekte ve bazen bu sebeple duygusal kararlar alarak çocuğun spor hayatı için yanlış yönlendirmeler yapabilmektedirler. Bu noktada, sporcu ailesi olmak ekstra sorumluluk yükler ve burada ailenin bilinçlendirilmesinin çocuğun performansı ile yakından ilişkisi vardır. 

Yukarı Çık
Sayfa Yükleniyor